18

آگوست
2019

منارجنبان اصفهان

Posted By : helmayazd/ 214 1

یکی از بناهای با ارزش و منحصر به فرد اصفهان، بنای تاریخی منارجنبان است. این بنا مربوط به سال ۷۱۶ هجری قمری است که زیر ساختمان و بالای مقبره نصب شده است. این بنا از یک ایوان با دو مناره و صحن پیرامون تشکیل شده است که بر روی مقبره یکی از عرفای قرن هشتم هجری قمری به نام عمو عبد الله کارلادانی ساخته شده است. این بنای ارزشمند به شماره ۳۴۹ در سال ۱۳۲۱ هجری در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

منارجنبان یا همان آرامگاه شیخ عبدالله گارلادانی در شش کیلومتری باختر شهر اصفهان (جاده نجف آباد) قرار گرفته که البته پیش از این روستایی به نام كاردالان بوده که اکنون بدلیل گسترش شهر٬ جزء اصفهان به حساب می آید. سنگ نبشته سنگ قبر آن سال ۷۱۶ هجری را نشان می دهد که تاریخ بنا نیز مربوط به همین سال است، لیکن مناره های بنا در ابتدای سده دوازده هجری (پایان دوره صفویه) بر آن افزوده شده است.

شهرت بنا به دلیل نوسانی است که هنگام تکان دادن یکی از مناره ها در سازه بنا ایجاد می شود. در واقع با تکان دادن مناره٬ مناره به نوسان درمی آید و هم زمان با آن مناره دیگر و در نتیجه کل ساختمان به نوسان می افتد. (حتی خود سنگ قبر که اگر روی آن ظرف آبی قرار دهید لرزش آب داخل آن را به موقع تکان دادن مناره ها مشاهده خواهید کرد.)

یکی از دلایل این نوسان را می توان در سازه مناره جستجو کرد و می توان بیان کرد که مناره ها را به گونه ای ساخته اند تا مقاومت لازم را در برابر بارگذاری جنبشی ناشی از تکان دادن مناره داشته باشند. وجود دو درز که بین ساقه هر مناره و پشت بام قرار دارد و در هر جهت برابر ۳ سانتی متر است٬‌ باعث می گردند تا هر مناره بتواند به آسانی نوسان کرده و ضربه خود را بر کل سازه آرامگاه وارد نماید.

کلاف های چوبی به شکل قاب مربعی نیز که در بالا و پایین ساقه مناره قرار داده اند٬‌ می توانند نقش یک تکیه گاه انعطاف پذیر را در بدن مناره ایفا نمایند. منارجنبان٬ بنایی شگفت انگیز در شهر اصفهان٬ تنهای بنای موجود با این ویژگی در اصفهان نیست و همتای آن٬ مناره های سردر مسجد جامع اشترجان (۳۵ کیلومتری باختر اصفهان) است که تاریخ بنای آنها نیز هم زمان با این بنای تاریخی است.

c6cbbedc3ccb9a13847c5dce65183af6

سقف بنا با کاشی کاری های لاجوردی و فیروزه ای پوشانده شده و چشم هر بیننده ای را به خود خیره می کند. بر فراز این بنا که از شاهکارهای معماری ایران است، دو مناره ی زیبا قرار گرفته که ارتفاع هرکدام از سطح زمین ۱۷.۵ متر و پهنایشان هم ۹ متر می باشد.

نکته مهم در مورد این بنا این است که با حرکت دادن یک مناره نه تنها مناره دیگر، بلکه کل بنا مرتعش می شود. جهانگردانی که به نقاط مختلف دنیا سفر کرده اند، در مشاهدات خود مناره هایی را معرفی کرده اند که در نقاط دیگر جهان، همین خصوصیت را داشته اند. در کشورهای عراق و عربستان هم منار جنبان های زیادی وجود دارد. آنچه مسلم است، این بنا با چنین هدفی طراحی نشده و از این رو حرکت دادن بیش از حد آن، باعث تخریب این اثر تاریخی و ارزشمند خواهد شد. در حال حاضر از این اثر تاریخی، به شدت مراقبت و حفاظت می شود.

از داخل ایوان این بنا، باید به وسیله پلکان مارپیچی بالا رفت تا به پشت بام و مناره ها رسید. در سالیان گذشته، بازدیدکنندگان منارجنبان، آزادانه تا بالای مناره‌ها می رفتند و اقدام به تکان دادن آن می کردند، اما در سال های اخیر، مسئولان برنامه ای ترتیب داده اند که در هر نیم ساعت یک نفر از راهنمایان که آشنا به مقدار نیروی لازم برای تکان دادن مناره ها است، به بالای یکی از مناره ها رفته و آن را تکان می دهد تا بازدیدکنندگان به خوبی اهتزاز آن را مشاهده کنند و در عین حال از ایجاد آسیب های احتمالی به بنا نیز پیش گیری شود.

Monar_Jonban_Isfahan_Aarash_4

تکان خوردن مناره های منارجنبان، تا مدت ‌ها برای دانشمندان سوال برانگیز بود. معماری اسرار آمیز این بنا برای بسیاری، هنوز هم در هاله ای از ابهام باقی مانده‌ است. منطقی ‌ترین علتی که برای تکان خوردن مناره‌ها وجود دارد، پدیده فیزیکی تشدید یا پدیده زئوناس است.  به بیان ساده تر می توان گفت که مولکول های هر جسمی در حال تحرک هستند، برخی متحرک تر و برخی کم جنب و جوش بوده و فقط کافی است تکانی به آن بدهیم و نیرویی وارد کنیم تا به جنب و جوش بیافتند. با تکان دادن یک مناره، مناره دیگر که کاملا شبیه به آن یکی مناره است هم می جنبد و نیروی وارد شده بر یک مناره، در تمامی ساختمان پخش می شود و همه بنا را به لرزه می اندازد. چون مناره‌ ها، سبک معماری مشابهی دارند، تکان خوردن یکی روی دیگری اثر می ‌گذارد. اما هنوز هم دلیل تکان خوردن منارجنبان، با قطعیت مشخص نشده است.

طی سالیان اخیر، سازمان میراث فرهنگی اصفهان، تلاش بسیاری برای رفاه بازدیدکنندگان این بنای تاریخی انجام داده است. پس از ورود به این مکان، با محوطه ای سرسبز و سنگ فرش شده، رو به رو میشویم که در اطراف آن فروشگاه کوچکی وجود دارد که بستنی و تنقلات به فروش می رساند. در ایام تعطیلات، فروشگاه های موقتی جهت فروش سوغات و کتابچه های راهنمای بناهای تاریخی اصفهان، در محوطه این بنا دایر می شود. چایخانه سنتی، وضوخانه، سرویس بهداشتی و یک نمازخانه کوچک جهت برپایی نماز، از دیگر امکاناتی است که برای این مکان دیدنی فراهم شده است.

نظرات خود را با ما در میان بگذارید!

1 Comment
  • {}
    GreggCrame
    21 مهر, 1398

    Спасибо

    Reply

Leave your comment

Please enter comment.
Please enter your name.
Please enter your email address.
Please enter a valid email address.